1. Inleiding2. Kennismaken met nul-op-de-meter2.1 Wat is nul-op-de-meter?2.2 Ontstaan van nul-op-de-meter2.3 Wat is NOM Keur2.4 Inkopen van nul-op-de-meterconcept2.5 Samenwerken2.6 Wat is de visie van jouw organisatie3. Organisatie voorbereiden op nul-op-de-m3.1 Draagvlak en besluitvorming3.2 Team3.3 Kennismaken met elkaars belangen4. Bewoners betrekken5. Project voorbereiden5.1 Energieprestatievergoeding5.2 Vastgoedselectie5.3 Businesscase6. Een nul-op-de-meterconcept kopen6.1 Aanbieders uitnodigen6.2 Een aanbieder kiezen6.3 De koop
1. Inleiding2. Kennismaken met nul-op-de-meter2.1 Wat is nul-op-de-meter?2.2 Ontstaan van nul-op-de-meter2.3 Wat is NOM Keur2.4 Inkopen van nul-op-de-meterconcept2.5 Samenwerken2.6 Wat is de visie van jouw organisatie3. Organisatie voorbereiden op nul-op-de-m3.1 Draagvlak en besluitvorming3.2 Team3.3 Kennismaken met elkaars belangen4. Bewoners betrekken5. Project voorbereiden5.1 Energieprestatievergoeding5.2 Vastgoedselectie5.3 Businesscase6. Een nul-op-de-meterconcept kopen6.1 Aanbieders uitnodigen6.2 Een aanbieder kiezen6.3 De koop

2. Kennismaken met nul-op-de-meter

In deze fase maak je kennis met het gehele speelveld van nul-op-de-meter. Van de nieuwe geldstroom die de energieprestatievergoeding met zich meebrengt, de impact op bewoners tot en met de nieuwe vorm van uitvragen (lees anders aanbesteden) van het project. Wat houdt nul-op-de-meterrenoveren in en wat betekent dit voor mijn organisatie? Het is belangrijk om alle meningen binnen de organisatie rond nul-op-de-meter te kennen én te inventariseren. Zo kom je te weten of er voldoende draagvlak is en welke kwesties aandacht nodig hebben of je juist goed kunt gebruiken. Daarnaast verken je de ambities die de woningcorporatie, partners en bewoners hebben met het project en de wijk in z’n totaliteit. Kan een nul-op-de-meterrenovatie ingezet worden als middel om deze doelstellingen te bereiken?

Stroomversnelling biedt in deze fase ondersteuning in de vorm van een workshop; de nul-op-de-meterverkenning. Daarnaast ontwikkelde Stroomversnelling een set kennispapers metverdiepende informatie over nul-op-de-meter en zijn er experts beschikbaar om te ondersteunen.Bijvoorbeeld op het gebied van vastgoed(selectie) en financiën. Kijk op Energielinq voor meer informatie.

2.1 Wat is nul-op-de-meter en de energieprestatievergoeding?

En nul-op-de-meterwoning is een zeer goed geïsoleerde woning die zelf evenveel (of meer)energie opwekt als dat het nodig heeft voor het huis en het huishouden. Wanneer een woningaan de wettelijke eisen van een nul-op-de-meterwoning voldoet, mag de corporatie naast de huur een maandelijks bedrag in de vorm van een energieprestatievergoeding (EPV) in rekening brengen aan de huurder. Deze komt in de plaats van het maandelijks voorschot aan energiekosten dat de huurder (voor de renovatie) aan zijn energieleverancier betaalde. Met deze nieuwe geldstroom kan de corporatie (een deel van) de renovatie financieren. 

Dit simpele uitgangspunt levert nog best wat vragen op. Want wie garandeert dat het huis inderdaad nul-op-de-meter is? Mag je, als corporatie, het geld van de energierekening innen van de huurders? En hoe krijg je ze überhaupt zo ver dat zij instemmen met een ingrijpende renovatie? Zijn er wel betaalbare nul-op-de-meterconcepten? Hoe kan een particulier dit financieren? Tegen welke regelgeving loop je aan?

Gelukkig zijn er op veel vragen inmiddels ook antwoorden. Dankzij de inzet van pioniers in de huur- en koopwoningenmarkt en met steun vanuit het innovatieprogramma Energiesprong, zijn er praktische innovatieve oplossingen ontwikkeld. Zo zijn er nu integrale bouwoplossingen voor nul-op-de-meter, er zijn nieuwe contractvormen ontwikkeld en op het gebied van regelgeving en er is meer financiële ruimte gecreëerd voor woningeigenaren. Het begrip nul-op-de-meter is geland; het is inmiddels voor veel woningeigenaren vanzelfsprekend dat dit de toekomst heeft.

Bekijk hier een document met de definities van veelgebruikte termen in communicatie over nul-op-de-meter.

2.2 Ontstaan van nul-op-de-meter

Nul-op-de-meter is voortgekomen uit het inmiddels afgeronde innovatieprogramma Energiesprong. Het doel van Energiesprong was om op grote schaal vraag en aanbod te laten ontstaan voor gebouwen zonder energienota: woningen, kantoren, scholen en gebouwen van zorginstellingen. In dit programma ontstond de volgende gedachte:

  1. Per jaar wordt 13 miljard euro aan energiekosten door gezinnen de lucht in gestookt. Dit betekent dat er elk jaar 13 miljard euro uit het woondomein “weglekt” naar het energiedomein.
  2. We kunnen woningen maken die net zo veel of meer energie opwekken als dat ze verbruiken.

Wat nu als we het voor elkaar krijgen om die 13 miljard die nu weglekt naar het energiedomein, te gebruiken als investeringsmotor in het woondomein? Dat is de grondgedachte achter nul-op-de-meter. Hiermee zijn zes corporaties en vier bouwers in 2013 aan de slag gegaan door een deal te sluiten om 11.000 woningen te renoveren naar nul-op-de-meter. Zij verenigden zich in de Stroomversnelling Huur. Sindsdien zijn er grote stappen gemaakt. In 2015 is de vereniging Stroomversnelling opgericht om nul-op-de-meter verder te brengen en op grote schaal mogelijk te maken voor bestaande bouw en nieuwbouw. Wij doen dit samen met het Stroomversnellingsnetwerk dat bestaat uit ambitieuze bouwers, toeleveranciers, corporaties, gemeentes, financiers, netbeheerders en anderen betrokken partijen. Binnen Stroomversnelling werken we samen met deze partijen aan twee sporen:

  1. innoveren door prototypening 
  2. marktcondities aanpassen, zodat verduurzaming mogelijk is. Denk aan creëren van vraag en aanbod, aanpassing van regelgeving waar dat nodig is en financieringsmogelijkheden (o.a. de energieprestatievergoeding

2.3 Wat is NOM Keur?

Om de kwaliteit van de nul-op-de-meterrenovaties te borgen, ontwikkelde Stroomversnelling het NOM Keur: een degelijk kwaliteitssysteem waarin getoetst wordt of de beloofde prestaties leiden tot een kwalitatief goede nul-op-de-meterwoning. Met het NOM Keur heeft de corporatie de zekerheid dat het concept voldoet aan alle eisen die gesteld worden aan de energieprestatie, het comfort van de woning, bewonerstevredenheid en het bouwproces. Binnen het keurmerk zijn ook andere zaken geregeld, zoals het politiekeurmerk voor veilig wonen, zaken rondom welstand en de Flora en Fauna wetgeving. Indien een nul-op-de-meterwoning het NOM Keur heeft, verloopt de Flora en Fauna procedure sneller. Zijn er speciale redenen om ook aanbieders uit te nodigen die niet in het bezit zijn van het NOM keur? Dan is de corporatie daar natuurlijk vrij in. Lees hier verder.

2.4 Inkopen van nul-op-de-meterconcepten

De leden van Stroomversnelling werken toe naar het inkopen en verkopen van nul-op-de-meterconcepten. Het stapelen van losse oplossingen is niet toereikend om de hoge ambities op het gebied van isolatie, energieopwekking en een prettig binnenklimaat waar te maken in combinatie met een rendabele businesscase. Met een projectaanpak, maatwerk en zonder zicht op schaalvergroting is het op dit moment nog niet mogelijk om te komen tot betaalbare nul-op-de-meterrenovaties. Daarom ontwikkel(d)en bouwers complete concepten waarin alles geïntegreerd is. 

Een concept kan breder zijn dan alleen de fysieke bouwoplossing. Het kan ook bestaan uit flexibele keuzemogelijkheden voor bewoners, financieringsmogelijkheden, het onderhoud van de gerenoveerde woningen en ook de buitenruimte kan er onderdeel van zijn. Stroomversnelling richt zich op het inkopen en aanbieden van concepten die het NOM Keur hebben. Dit doen we om schaal te creëren voor aanbieders, maar bovenal om corporaties en bewoners zekerheid te bieden dat wat verkocht wordt als nul-op-de-meter ook echt nul-op-de-meter is.

 

2.5 Samenwerken

Conceptueel innoveren, bouwen en de manier van samenwerken die hieruit voort komt, is nieuw voor veel partijen. In de praktijk zien we dat de rol van zowel corporaties, bouwers, bewoners en de energiebranche verandert. Er is nieuwe kennis nodig en er moeten andere competenties ontwikkeld worden. Hieronder schetsen we enkele belangrijke veranderingen die plaatsvinden binnen het nul-op-de-meterspeelveld:

Wat betekent nul-op-de-meter voor opdrachtgevers (corporaties)?

Lees meer in de kennispaper Van aanbesteden naar afnemen.

Wat betekent nul-op-de-meter voor aanbieders (bouwers)?Traditioneel gezien werken bouwers met aannemen van werk op basis van het inschrijven op een gedetailleerd bestek en tekeningen. Dit wordt vervangen door het aanbieden van reeds ontwikkelde modificeerbare woningconcepten die een corporatie kan ‘kopen’. De traditionele manier van projectgebonden werk aannemen en renoveren is (nog steeds) te duur. Dit komt onder andere omdat bij projectgebonden werken:

Voor aanbieders van nul-op-de-meter concepten betekent dit:

Lees meer in de kennispaper Van aannemer naar aanbieder.

Wat betekent nul-op-de-meter voor bewoners?

Lees meer op de website www.bewonerscommunicatie.com.

Wat betekent dit voor de energiebranche?

Nieuwe competenties ontwikkelen

De corporatie gaat van aanbesteden naar inkopen. De bouwer gaat van aannemen naar ontwerpen en adviseren. Door deze rolverandering komt het voor dat we elkaar nog niet altijd de juiste vragen stellen of de juiste antwoorden geven. Dat is logisch, want je bent niet van de één op de andere dag een volleerd nul-op-de-meteropdrachtgever of adviseur. Er moeten andere competenties ontwikkeld worden. Het is dus verstandig om gedurende de eerste projecten voldoende ruimte hiervoor te reserveren. Bijvoorbeeld om kennis en ervaringen uit te wisselen met (externe) collega’s. Stroomversnelling ondersteunt leden door samenwerkdagen en ontwikkeltafels te organiseren. Tijdens deze ontmoetingen kunnen leden kennis uitwisselen, samenwerken, ontwikkelen en ideeën en leerervaringen delen. Kijk in de agenda wanneer de volgende edities plaatsvinden.

2.6 Wat is de visie van jouw organisatie op de toekomstige woningportefeuille en wijken?

Wil je  de woningportefeuille verduurzamen en/of comfortabeler maken voor bewoners? Of ervoor zorgen dat de woonlasten voor huurders in de toekomst betaalbaar blijven? Nul-op-de-meter is een strategie om deze doelstellingen te bereiken. Maar nul-op-de-meter renoveren kan ook ingezet worden om andere doelen te bereiken. In het aardbevingsgebied in noord Nederland wordt de nieuwe geldstroom, die vrijkomt uit de energierekening, ingezet om naast het verduurzamen van de woningen deze ook te versterken. En in Zeeland wordt de nieuwe geldstroom gebruikt om het mogelijk te maken dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen door levensloopbestendige aanpassingen. Nul-op-de-meter is dus geen doel op zich maar een middel om bestaande problemen op te lossen of bestaande idealen te verwezenlijken. Zo neemt de kans ook toe dat men enthousiast wordt over nul-op-de-meter.

Ambitiesdefiniëren

Het vaststellen van ambities is een goed startpunt voor de voorbereidingen die volgen. Hoe ziet je wens(vastgoed)portefeuille eruit? Wat wil je voor bewoners bereiken? Welke ambities zijn er met betrekking tot de wijk? Naast de corporaties hebben samenwerkingspartners zoals de gemeente, bewoners, netbeheerders en welzijnsinstellingen ook ambities die mogelijk raken aan een nul-op-de-meterproject. Om te komen tot een goede samenwerking binnen het project is het aan te raden om in een vroeg stadium ambities met elkaar te af te stemmen. Maak daarbij ook afspraken over welke rol en inzet je van elkaar kunt verwachten om deze ambities te behalen. Enkele voorbeelden van ambities die door meerdere partijen gedeeld kunnen worden zijn: 

Checken, beslissen en vastleggen